Instrumenty dęte

Instrumenty dęte spotkamy najczęściej w big bandach (rodzaj orkiestry obsługującej m. in. festiwale lub musicale), w dużych orkiestrach, a także w muzyce jazzowej. Z muzyki popularnej są nieodłącznym brzmieniem stylu ska (skoczna muzyka podobna stylistycznie do punka, jednak wzbogacona o instrumenty dęte). Instrumenty te dobrze się sprawdzają w muzyce instrumentalnej, relaksacyjnej, filmowej, reklamowej itp. Do instrumentów dętych należą: flety, obój, róg angielski, klarnety, fagot, saksofony, trąbki puzon, tuba, baryton, bandeon, fisharmonia i inne. Najniższy dźwięk osiąga rzadko spotykany saksofon basowy i kontrfagot, a najwyższy – flet i flet piccolo. Najpopularniejszą grupą instrumentów dętych są instrumenty dęte blaszane i drewniane (zależnie od budowy ustnika), ale istnieją także instrumenty dęte klawiszowe, np. organy. Tak jak w innych instrumentach, tutaj dźwięk również wydobywa się za pomocą sprężonego powietrza, kierując je w odpowiednie strony za pomocą klawiszy. Jednak najpopularniejszymi instrumentami dętymi są: saksofon, flet, klarnet trąbka i puzon.

Tego typu instrumenty posiadają swoje dźwięki poprzez drgający wewnątrz instrumentu słup powietrza. Wysokość owego dźwięku zależy między innymi do długości rury, sposobu wdmuchiwania powietrza i ilości zatkanych otworów owego instrumentu. Jednocześnie im rura jest dłuższa, tym uzyskiwany dźwięk jest niższy. Barwa dźwięku zależy już tutaj od samej budowy instrumentu, materiały, który został wykorzystany do jego budowy, rodzaju wibratora, sposobu zadęcia i wiele innych. Wybór określonego dźwięku dokonywany jest poprzez otwieranie i zamykanie otworów, przełączanie odcinków rur poprzez wentyle, regulowanie długości rury poprzez suwak itp. Instrumenty dęte najczęściej dzieli się na drewniane i blaszane. Wyróżnia się ostatnio również instrumenty dęte klawiszowe. Podział ten odnosi się głównie do elementu, które pobudza wibrację, a więc głównie ustnik. Jeśli jest on wykonany (pierwotnie) z drewna, to instrument zalicza się do dętych drewnianych, a jeśli metalowy – do dętych blaszanych.

Saksofon

Istnieją trzy popularne rodzaje saksofonów, różniące się od siebie zakresem dźwięków: altowy (najpowszechniej występujący), sopranowy (dający wyższe dźwięki niż altowy) i barytonowy (dający dźwięki najniższe). Ciekawostką jest, że saksofon jako jeden z nielicznych instrumentów nie miał swojego pierwowzoru i istnieje dzisiaj pod postacią niemalże identyczną, jak wtedy, gdy został wynaleziony, a miało to miejsce w roku 1840. Już kilka lat później był z powodzeniem wykorzystywany w muzyce poważnej. Bardziej popularny stał się jednak wraz z rozwojem muzyki jazzowej i do dziś jest z tą muzyką najsilniej utożsamiany. Również odwrotnie – muzyka jazzowa często jest kojarzona własnie z tym instrumentem. Swoje zastosowanie saksofon znalazł w muzyce rockowej, jednak nie przyjął się tam tak jak w jazzie i ustąpił miejsca innym instrumentom.

Saksofon zaliczany jest do grupy instrumentów dętych drewnianych, jak i do aerofonów stroikowych. Klasyfikację tę zawdzięcza on budowie i stroikowi. Wyróżnia się współcześnie aż siedem odmian saksofonów, które różnią się między sobą przede wszystkim wielkością i zakresem dźwięków. Wśród należy wymienić: saksofon sopranowy w formie prostej rury, stroju B lub C i delikatnym brzmieniu, saksofon altowy o odwróconej literze S, mały, lekki, z ciepłym brzmieniem, saksofon tenorowy w formie odwróconej litery S, średniej wielkości, stroju B lub C, czystym brzmieniem, nieco rzewnym, a także saksofon barytonowy w formie odwróconej litery S z zawinięciem w górnej części, dużych rozmiarów, stroju Es, głębokim i chropowatym trochę brzmieniu. Są jeszcze, chociaż rzadko stosowane, saksofony sopraninowy, basowy oraz kontrabasowy.

Flet

Głównym rodzajem fletu jest flet poprzeczny, delikatny, podłużny instrument, trzymany, jak jego nazwa sama wskazuje, w poprzek. W przeciwieństwie do popularnych szkolnych fletów czy podobnych im fujarek, flet poprzeczny jest instrumentem szlachetniejszym, wymagającym większych umiejętności, wykorzystywanym głównie w muzyce poważnej. Co prawda flet ma małe możliwości jeśli chodzi o zakres dynamiczny, za to nadrabia wszelką pozostałą elastycznością artykulacyjną, dające szerokie pole do popisu wykonawcy poprzez zastosowanie różnego rodzaju ozdobników (od legato, poprzez staccato, po tremolo). Poza muzyką poważną flet jest wykorzystywany m. in. w muzyce irlandzkiej (celtyckiej). Zastosowanie go w muzyce popularnej, w tym rockowej, rozpowszechnił zespół Led Zeppelin w słynnym utworze „Stairway to heavenę, w którym wstęp jest grany właśnie na flecie. W Polsce do tego instrumentu lubił sięgać Grzegorz Ciechowski, pozostawiając miejsce na jego partie w swoich wielogatunkowych produkcjach, za równo pod swoim nazwiskiem, jak i we współpracy z innymi artystami.

Jest to instrument dęty drewniany mimo tego, że współcześnie większość jego form wykonywana jest z metalu, nawet ustnik. Ma formę cienkiej, pustej w środku rury. Najpopularniejszy jest flet poprzeczny, głównie stosowany do muzyki poważnej. Ponadto znaleźć można też flet prosty w różnych oktawach, flety barokowe, renesansowe i wiele innych. Najsłynniejszymi flecistami w historii muzyki byli między innymi Janos Balist, James Galway, Alain Marion, Patrick Gallois, Peter-Lukas Graf, Pierre-Yves Artaud oraz Łukasz Długosz.