Instrumenty smyczkowe

Współczesne instrumenty smyczkowe to (od brzmiących najwyżej do tych o najniższych dźwiękach): skrzypce, altówka, wiolonczela i kontrabas. Istnieją także specjalne odmiany elektryczna skrzypiec i kontrabasu. Wykorzystywane są głównie w muzyce klasycznej lub folkowej, a kontrabas dodatkowo znajduje swoje częste zastosowanie w muzyce jazzowej, i rockowej. Instrumenty smyczkowe pojedynczo być może nie zachwycają każdego, jednak o swojej sile i potędze dają znać w wydaniu grupowym, np. orkiestrowym, ale i także mniejszym – np. w kwartecie smyczkowym. Tzw. smyczki orkiestrowe to nie tylko podstawa każdej orkiestry, ale też brzmienie, które równie często wykorzystywane jest obecnie w muzyce popularnej, w tym rockowej – niekiedy w postaci prawdziwej, a niekiedy jako odpowiednio zaprogramowana próbka dźwiękowa. Modne swego czasu były też specjalne koncerty grup rockowych z towarzyszeniem orkiestry (m. in. Metallica, Perfect i szereg koncertów z serii MTV Unplugged). Znane są również mniej konwencjonalne sposoby wykorzystania instrumentów smyczkowych. Swego czasu popularnością cieszył się kwartet smyczkowy wykonujący muzykę rockową i metalową, Apocalyptica (grający głównie covery grupy Metallica), a nieco wcześniej światową sławę zdobyła skrzypaczka Vanessa Mae, która zasłynęła z poprockowych aranżacji znanych utworów, zarówno z repertuaru muzyki rozrywkowej jak i klasycznej, wykonując je na skrzypcach elektrycznych.

Skrzypce

Skrzypce to chyba jeden z najbardziej niewdzięcznych instrumentów smyczkowych i ogólnie. Zwłaszcza, gdy wpadną w ręce muzyka, który nie opanował jeszcze dobrze gdy na tym instrumencie, brzmią dość odstraszająco i są raczej krzywdą niż kojeniem dla ucha. Jednak skrzypce nawet w rękach wirtuoza nie w każdym wzbudzają podziw, a to za sprawą swojego wysokiego i dość agresywnego, a tym samym drażniącego brzmienia. Paradoksalnie, są jednym z częściej wybieranych instrumentów, gdy rozpoczynamy naukę gry w szkole muzycznej. Skrzypce to najmniejszy instrument smyczkowy, składający się pudła rezonansowego i gryfu z naciągniętymi czterema strunami.

Wiolonczela

Wiolonczela to instrument smyczkowy większy od altówki i skrzypiec, a mniejszy od kontrabasu. Jej rozmiary wymuszają grę na siedząco, trzymają ją w pozycji pionowej. Wiolonczela również jest wykonana z pudła rezonansowego wyposażonego w otwory typu f, z doklejanym bezprogowym gryfem, wzdłuż którego poprowadzone są cztery struny. Dźwięk z wiolonczeli wydobywa się za pomocą smyczka. Dzięki swojemu niższemu brzmieniu wiolonczela jest dużo bardziej powszechnie lubiana niż skrzypce. W przeciwieństwie do skrzypiec czy altówki, wiolonczelę można spotkać także w muzyce rozrywkowej, np. rockowej, jako instrument solowy.

Kontrabas

Kontrabas jest największym instrumentem smyczkowym, a co za tym idzie, najniżej brzmiącym. W przypadku kontrabasu, oprócz tradycyjnego grania na nim smyczkiem, co jest bardziej powszechne w muzyce klasycznej, równie popularne jest granie palcami. Kontrabas jako jedyny z instrumentów smyczkowych rozpowszechnił się dodatkowo w muzyce jazzowej, a nawet rockowej. W dzisiejszym i tradycyjnym jazzie większość partii basowych jest wykonywanych właśnie na kontrabasie. Wynika to z jego dość delikatnego, miękkiego i nieco tajemniczego dźwięku, którego nie daje np. gitara basowa. Swoją budową kontrabas nie różni się zbytnio od pozostałych instrumentów smyczkowych. Składa się z pudła rezonansowego z dwoma otworami w kształcie litery f i bezprogowego gryfu, nad którym poprowadzone są cztery odpowiednio nastrojone struny.

Altówka

Altówka jest kolejnym instrumentem smyczkowym. Do złudzenia przypomina skrzypce, jest jednak od skrzypiec nieznacznie większa, a jej ton jest głębszy, niższy i nieco bardziej łagodny. Altówkę, podobnie jak skrzypce, opiera się na ramieniu w czasie gry. Jak każdy instrument smyczkowy, składa się z pudła rezonansowego z dwoma otworami typu f (przypominające kształt litery f) i gryfu z naciągniętymi czterema strunami. Struny w altówce wykonane są głównie ze stali, czasem z tworzyw sztucznych, a dawniej z jelit. Jeśli chodzi o technikę gry na altówce, jest ona zbliżona do techniki gry na skrzypcach, przy czym oprócz większych rozmiarów altówki, większy jest też smyczek. Po dzień dzisiejszy altówka występuje głównie w orkiestrach i rzadko solowo.

Instrumenty smyczkowe elektryczne

W związku z popularyzacją takich instrumentów jak kontrabas czy skrzypce w muzyce jazzowej czy rozrywkowej zaczęto myśleć o łatwiejszym ich nagłaśnianiu niż poprzez mikrofony, a także nad rozwiązaniami umożliwiającymi zmniejszenie gabarytów tych instrumentów, choć tu chodzi bardziej o kontrabas niż o skrzypce. W tych celach skonstruowano odpowiednie przetworniki na wzór tych spotykanych w gitarach elektrycznych. W ten sposób powstały skrzypce i kontrabasy elektryczne. Co ciekawe, w ich konstrukcji zrezygnowano z pudła rezonansowego, a w jego miejsce pozostawiono sam szkielet, na który zamontowany jest mostek przytrzymujący struny z jednej strony, do którego przyklejony jest gryf, i na który zamontowane są przetworniki elektromagnetyczne, które przetwarzają dźwięk, dając duże możliwości wzmacniające i modelujące dźwięk. Elektryczne skrzypce dały pole do popisu muzykom lubiącym eksperymenty: dość szybko przekonano się, że dzięki przetwornikowi i z użyciem dodatkowych urządzeń można uzyskać efekt bardzo zbliżony do przesterowanej gitary elektrycznej. Jednak instrumenty smyczkowe w swojej elektrycznej wersji mają zastosowanie raczej tylko na scenie w gatunkach odległych od muzyki klasycznej.