Naukowy podział instrumentów muzycznych

Klasyfikacja ta została stworzona przez Hornbostela i Sachsa. Jest to swoisty podział instrumentów muzycznych, który po raz pierwszy został opublikowany w czasopiśmie „Zeitschrift fur Ethnologie” w roku 1914. System ten jest obecnie najpopularniejszym i najczęściej stosowanym względem podziału instrumentów muzycznych. Klasyfikacja ta została oparta na innym podziale, Victora-Charlesa Mahillona w 1888 roku. W tamtej klasyfikacji podziałem był rodzaj wibratora, a więc źródło dźwięku. Hornbostel i Sachs rozbudowali ten podział, dzięki czemu istnieje możliwość sklasyfikowania w ten sposób praktycznie każdego instrumentu na całym świecie. Ponadto klasyfikacja ta opiera się też na Klasyfikacji Dziesiętnej Deweya. Istnieje pięć podstawowych kategorii instrumentów zależnie od źródła dźwięku, które z kolei dzielą się na kolejne grupy zależnie od sposobu pobudzenia wibratora. I tak wyróżnia się idiofony (uderzane, szarpane, pocierane, dęte), membranofony (uderzane, szarpane, pocierane, dęte), chordofony (proste i złożone), aerofony (wolne i piszczałkowe), a także elektrofony.

Idiofony

Są to instrumenty muzyczne, które zgodnie z klasyfikacją Curta Sachsa, oparte są na wibratorze z ciała stałego o niezmiennej i naturalnej sprężystości. Najczęściej wibratorem tym jest cały instrument. Wysokość dźwięku zależna jest od właściwości elementu drgającego. Dlatego też wyróżnia się ksylofony, dzwony rurowe czy wibrafony. W przypadku budowy orkiestry symfonicznej idiofony należą do grupy instrumentów perkusyjnych. Idiofony dzieli się na uderzane (gongi, ksylofony, marakasy), zderzane (talerze, kastaniety), pocierane (harfa szklana), dęte stroikowe (harmonijka ustna, akordeon), szarpane (zanza), płytowe (gong), sztabkowe (czelesta), rurowe (dzwony rurowe) czy prętowe (trójkąt) i wiele innych.

Membranofony

Źródłem dźwięku w tego typu instrumentach jest drgająca membrana. Najczęściej jest ona wykonana z błony lub skóry, która tworzy jedną z części instrumentu. Wibracje uzyskiwane są poprzez uderzenia pałką, dłonią czy szczotką. Membrany te rozpięte są zazwyczaj na korpucie (cylindrycznym, stożkowym bądź innym). Membranofony dzieli się między innymi na: te o nieokreślonej wysokości dźwięku (bęben mały, wielki, tom-tom) i o określonej wysokości dźwięku (kotły), uderzane (bęben mały i wielki, kotły), pocierane (bęben obręczowy) oraz dęte (mirliton) itp.

Chordofony

Wibratorem w tej grupie instrumentów jest głównie drgająca struna, stąd też sama nazwa owe rodziny. Najczęściej dzieli się je na: instrumenty smyczkowe, jak skrzypce, altówka, wiolonczela, kontrabas, instrumenty szarpane, jak gitara, czy instrumenty młoteczkowe, jak fortepian. Są one jednymi z najstarszych instrumentów muzycznych. Najprawdopodobniej pomysł wziął się od drgającej na łuku cięciwy. Nawet na rysunkach naskalnych można już zaobserwować pierwsze informacje o muzykalności ludzi, na przykład mężczyzna grający na jednostrunowym instrumencie z pomocą smyczka. Instrumenty z tej kategorii powstawały jednocześnie w Afryce, Europie oraz na Bliskim Wschodzie.

Elektrofony

Jest to niezwykle nowoczesna, wprost współczesna wersja instrumentów muzycznych. Ich dźwięk jest wytwarzany poprzez drgania elektryczne. Dzieli się je na elektromechaniczne, a więc takie, w których drgania uzyskiwane są poprzez zasady elektromechaniki, jak w gitarze elektrycznej, organach Hammonda, a także elektroniczne, w których to instrumentach drgania wytwarzane są głównie poprzez czystą elektrykę, jak na przykład w syntezatorach czy samplerach. Cały system elektryczny instrumentów z tej serii składa się głównie z: generatora elektrycznego, układów korekcyjnego i sterującego, wzmacniacza oraz układu nagłaśniającego.

Aerofony

W tej grupie instrumentów muzycznych wibratorem jest drgający słup powietrza, który jest swoiście zamknięty w tak zwanej przestrzeni rezonansowej. Pobudzenie drgania następuje poprzez odpowiednie zadęcie do instrumentu. Aerofony dzieli się przede wszystkim na: wargowe (fletowe, jak piszczałka, flety wszelkiego typu), stroikowe (pojedyncze jak klarnet lub podwójne, jak obój, rożek angielski), organicznostroikowe (ustnikowe, jak trąbka czy bezustnikowe), a także na drewniane, blaszane oraz klawiszowe.

Jak to wygląda w praktyce?

Okazuje się, że ów system klasyfikacji instrumentów według Hornbostela-Sachsa jest o wiele bardziej skomplikowany. Ważne są między innymi sposoby pobudzania wibratora oraz konstrukcja samego instrumentu. Poziomy poszczególne grupowane są trójkami. Im więcej poziomów, a więc oznaczeń dla danego instrumentu, tym jest on bardziej skomplikowany. Wielokrotnie instrumenty złożone należą do dwóch i więcej grup podstawowych, których to klasy zapisywane są z oddzieleniem poprzez dwukropki bądź też myślniki.Okazuje się, że ów system klasyfikacji instrumentów według Hornbostela-Sachsa jest o wiele bardziej skomplikowany. Ważne są między innymi sposoby pobudzania wibratora oraz konstrukcja samego instrumentu. Poziomy poszczególne grupowane są trójkami. Im więcej poziomów, a więc oznaczeń dla danego instrumentu, tym jest on bardziej skomplikowany. Wielokrotnie instrumenty złożone należą do dwóch i więcej grup podstawowych, których to klasy zapisywane są z oddzieleniem poprzez dwukropki bądź też myślniki.